Frank Cadogan Cowper- Kibir

İnsan çoğu zaman olduğu kişiyle yüzleşmek yerine, olmak istediği kişi gibi görünmeyi tercih ediyor. Eksiklerini kabul etmek zor geliyor. Bunun yerine kendine daha kusursuz, daha güçlü bir kimlik kuruyor ve zamanla o kimliğe inanmaya başlıyor. Ama bu durum gerçeği değiştirmiyor. Sadece insanın kendine olan mesafesini artırıyor.

Carl Jung’un “gölge” kavramı bunu açıklıyor. İnsan kabul etmek istemediği yönlerini bastırdıkça, o yönler ortadan kaybolmuyor. Aksine daha görünmez ama daha etkili hâle geliyor. İnsan bilinçdışını fark etmediği sürece onun etkisi altında yaşamaya devam ediyor ve bunu çoğu zaman kendi seçimi sanıyor.

Bu yüzden kibir çoğu zaman bir üstünlük göstergesi değil, bir savunma mekanizması. İnsan kendini eksik hissettikçe bunu kabul etmek yerine kendini yüceltmeye başlıyor. Daha büyük görünerek içindeki boşluğu kapatmaya çalışıyor. Ama bu gerçek bir büyüklük değil, sadece geçici bir örtü.

İnsan kendini ne kadar büyütürse o kadar kırılgan hâle geliyor. Çünkü o büyüklüğü sürekli korumak zorunda kalıyor. Oysa insan doğası gereği eksik. Eksik olan bir şey kusursuzmuş gibi davrandığında bir noktada çatlamaya başlıyor.

Tarihte bunun örnekleri açık. Julius Caesar, sahip olduğu güçle birlikte kendini sıradan bir insan olarak görmeyi bıraktı. Artık bir insan olmaktan çok bir figüre dönüştü. Bu da onu gerçeklikten uzaklaştırdı ve çevresindeki insanlarla arasını açtı. Sonunda en yakınındakiler tarafından öldürülmesi, sadece politik bir olay değil, aynı zamanda bu kopuşun bir sonucuydu. Benzer şekilde Napoleon Bonaparte, kazandığı başarıların etkisiyle kendi sınırlarını görmezden gelmeye başladı ve bu durum onu hatalara sürükledi.

Buna karşılık Kanuni Sultan Süleyman, elindeki güce rağmen kendini mutlak bir varlık gibi görmedi. Yüksek bir konumda olmasına rağmen dengeli kaldı. Bu yüzden sadece güçlü değil, aynı zamanda saygı duyulan bir insan olarak anıldı.

İnsan çoğu zaman kendi değeriyle yaşamıyor. Başkalarının gözünde nasıl göründüğüne göre yaşıyor. Beğenilmek, kabul edilmek, değerli hissetmek gibi ihtiyaçlarını dışarıdan karşılamaya çalışıyor. Ama insan değerini dışarıya bıraktıkça kendinden uzaklaşıyor.

İnsan fark etmediği tarafları tarafından yönlendiriliyor. Kibir de bu fark edilmeyen tarafların bir sonucu. İnsan kendi eksiklerini görmek istemedikçe kendine bir büyüklük hikâyesi yazıyor. Ama bu hikâye ne kadar güçlü görünürse görünsün, gerçeğin yerini tutmuyor.

Tevazu ise farklı bir noktada duruyor. İnsan kendini olduğu gibi kabul ettiğinde ortaya çıkıyor. Ne kendini küçümsüyor ne de abartıyor. Sadece ne olduğunu ve ne olmadığını biliyor. Bu da insana daha dengeli bir duruş kazandırıyor.

Zamanla şunu daha iyi anlıyorum: insanlar söylediklerini değil, hissettirdiklerini hatırlıyor. Birine kendini küçük hissettirdiysen bu kalıyor. Ama birine değer verdiysen o da kalıyor.

Sonuç olarak  büyük görünmek değil, gerçek olmak önemli. Başkalarından üstün olmak değil, kendinden daha iyi olmak önemli.

Çünkü en sonunda geriye sadece şu kalıyor: nasıl bir insan olduğun.

   İnsan bazen hayatın içine doğduğunu sanıyor ama meğer bir zindana uyanıyormuş. Duvarları taştan değil, alışkanlıktan. Kapıları kilitli değil, korkudan. Dışarıda gökyüzü var diyorlar ama biz hep tavana bakıyoruz. Özgürlüğü bir masal gibi anlatıyorlar, yaşamak yerine katlanmayı öğretiyorlar. Ben buna yaşamak demiyorum artık, sadece sürmek diyorum.

Aşkı da öyle bir yere koymuşlar ki… sözde ruhun en özgür hali olacak, ama bazı aşklar var, insanı kendi kalbinde mahkûm ediyor. Kavuşamayan sevdaları gördükçe şunu düşünüyorum: İki insan birbirini bu kadar severken nasıl bu kadar ayrı kalabilir? Aynı gökyüzüne bakıp başka yıldızlara düşmek nasıl mümkün olur? Aşk dediğin kaçış kapısı olmalıydı, bazen en dar hücre oluyor.

 İnsan her şeye alışırmış… Evet, alışır. Ama alışmak iyileşmek değildir. Alışmak, acıyı sessizce içeri almaktır. Ben sessizleşmek istemiyorum. Ben kalbimin sesini kaybetmek istemiyorum. O yüzden penguen gibi yürüyeceğim galiba. Hani nereye gittiğini bilmeden ama durursa donacağını bilerek yürüyenlerden… Arkama bakarsam içim donar, kalırsam ruhum donar. O yüzden yürüyorum.

Zindanın kapısını tek başıma açmak istemiyorum. Sevdiğim insanın adı anahtar gibi duruyor cebimde. Hayatı terk etmiyorum aslında, bu halini terk ediyorum. Duvarlarını, suskunluklarını, “olmaz”larını… Belki özgürlük mutluluk değildir, belki de zor bir yalnızlıktır. Ama şunu biliyorum: Sevdiğinle zincir kırmak, tek başına hücrede güçlü olmaktan daha gerçek.Gerçekler her zamn ylanlardan daha iyidir.Ben yalan sevmem.

Bazen diyorum ki, belki de bazı aşklar kavuşmak için değil, yürümeyi öğretmek için vardır. Belki de bazı hayatlar yaşanmak için değil, içinden çıkılmak için yazılmıştır. Ve ben, her şeyden vazgeçmiş gibi görünüp aslında iki  şeyden vazgeçmeyeceğim: kalbimden ve özgürlükten.     

                                                                                                    - DERMAN(ÖSTK)

Korkunç İvan Oğlunu Öldürüyor - İlya Repin

   Uzun zamandır içimde taşıdığım şeyleri nereye koyacağımı bilmiyorum. Bazen bir insanı anlatmak için adını bile söylemeye gerek yok… İçimde öyle bir boşluk var ki, adı yok ama ağırlığı yıllardır omuzlarımı eziyor.

Yıllarca anlatmaya çalıştım. İçimde büyüyen sesi birinin duymasını istedim. Ama kelimelerim hep duvarlara çarptı. Ne zaman açmaya çalışsam içimi, sanki karşımda kimse yokmuş gibi hissettim. Bakışlarım boşa düştü, cümlelerim havada asılı kaldı, çığlıklarım kendi içimde yankılandı.

Büyürken hep bir yön gösterecek ses aradım. Bir el, bir omuz, bir “buradayım” hissi… Ama o hissi hiçbir zaman bulamadım. Başımı kaldırdığım her anda görmek istediğim şey hep eksikti. Sanki biri, en kritik yerde yoktu da ben yokluğu kabullenip varmış gibi davranmaya zorlandım.

Çocuk halimle tek istediğim duyulmaktı. Küçücük bir bakış, bir kabul, bir değer… Basit şeyler. Ama en basit olanlar bile gelmediğinde, içimde başka bir sessizlik büyüyor. Ben o sessizliğin içine düşe kalka büyüdüm. Düştüğümde tutan olmadı. Konuştuğumda dinleyen çıkmadı. Anlatmaya çalıştığımda gözümün içine bakan bile olmadı.

Lucifer'ın hikayesinde bir söz vardır: “Düşüşün acısı, yere çarpmaktan değil; tutulması gereken elin bırakılmasındandır.” Benim içimdeki acı hep böyleydi. Tutulması gereken el hiç uzanmadı. Ben uzandıkça mesafe büyüdü, yıllar geçtikçe boşluk derinleşti. Ve ben o derinliğe alıştım.

Herkesin yanında bile yalnız hisseden biri oldum. Kalabalıklar içinde görünmeyen, konuşurken duyulmayan biri… Bugün hâlâ o eksikliğin izini taşıyorum. Bazen düşünüyorum: Neden bazı yaralar bu kadar geç iyileşiyor? Neden bazı insanların yokluğu, varlıklarından daha ağır kalıyor?

Sonra anlıyorum. Ben hep birine doğru konuşmuşum ama hiçbir zaman cevabını alamamışım. Hep görülmek istemişim ama bakışlar hep yanımdan geçmiş. Hep duyulmayı beklemişim ama kulaklar başka seslere dönükmüş.

İçimde yıllardır büyüyen çığlık hâlâ susmuyor. Ama artık kabullendim. Bazı insanlar duymak istemez. Bazıları orada olması gerekirken yoktur. Ve bazı yokluklar, insanın bütün ömrüne gölgesini bırakır.

Ve en sarsıcı gerçek şu: Bu uzun metinde o kelimeyi hiç kullanmadım. Tıpkı hayatımda o kelimenin sahibi gibi… Hep yoktu. Ama her cümlede onu anlattım.

Café Terrace at Night | Vincent van Gogh

Uzun zamandır yazmıyorum, büyük ihtimalle kimsenin fark ettiği bile yoktur ama…Önümde vodka, elma suyu, bir de klavye. Arkada Pilli Bebek… Şarkılar sanki içimdeki sessizliği daha da büyütüyor.

Nietzsche’nin dediği gibi: “Beni anlamıyorlar; ben bu kulaklara göre ağız değilim.”
Ve evet… Bazen gerçekten öyle hissediyorum. Yanımda onlarca insan oluyor ama tek bir kelime bile çıkmıyor ağzımdan. Onlar anlatıyor, ben dinliyorum. Peki ya ben? Anlatsam ne değişir? Susarsam ne eksilir?

İnsan bazen kendi yükünü, kendi sırtında taşımaya razı geliyor. Çünkü bilir ki: “Anlatmak hafifletmez, sadece hatırlatır.”

Geçen gün kendime dedim ki: “Kimse yalnız değil, herkes yanlış.”
Yanlış insanlarla, yanlış yerlerde, yanlış zamanlarda oyalanıyoruz. İşte asıl yalnızlık bu. Çünkü kalabalığın ortasında susuyorsan, işte orada gerçek yalnızlığı tadıyorsun.

Artık öğrendim: Kendin gibi olamadığın her yer zehirdir. Koşarak değil, uçarak uzaklaşman gerekir. Çünkü orada kaldıkça kendi ruhundan eksiliyorsun. Ve hiçbir şey, kendinden vazgeçmeye değmez.

Maske takmış bir dünyada, samimiyet delilik gibi algılanıyor. Herkes gülüyor ama kimse gülmüyor. Dostluklar, çıkarların gölgesinde eriyip gidiyor. Ve insan, bir noktadan sonra suskunluğuna alışıyor.

Ama ben inanıyorum: Anlaşılacağın tek bir yer var bu hayatta. Çok kulak olabilir ama gerçek olan bir tek yürek vardır.
O yeri bulduğunda, o insanı tanıdığında, sımsıkı sarıl ona. Çünkü orası senin ait olduğun yerdir.

Kafka’nın dediği gibi: “Benim dünyam dar. İçinde sadece ben varım, bir de anlayabilen olursa o.”

Dipnot:Umarım siz de ben de bigün anlaşılabildiğimiz yere  yani evimize kavuşuruz  belki bi bardak vodka da içeriz ha? 

Arles’teki Yatak Odası - Vincent Van Gogh (1890)

Bu, bir tür kendini cezalandırma gibidir. Yalnızlığı seçmek, acıdan kaçmak değil de, belki de o acının tam kalbine yürümektir. Belki de içindeki bitkinliği, yorgunluğu sadece yalnız kalarak dinleyebileceğine inanırsın. "Yalnızlık paylaşılmaz, paylaşılsa yalnızlık olmaz," demiş Cemal Süreya. Bu sözü her duyduğumda aklıma hep şu gelir: Bazen insan, en yakınındaki insanlarla bile en derin hislerini paylaşamaz. Çünkü bazı hisler vardır, sadece insanın kendi içinde yankılanır. İşte o zaman, o yalnızlık seni hem özgürleştirir hem de zincire vurur.

Bile bile yalnız kalmak bir nevi kendine kapanmaktır. Çünkü yalnızlık, bazen insanı en iyi tanıdığı yer olur. Orada kendini keşfedersin, ama aynı zamanda o boşluğun içinde kaybolursun. "İnsan yalnızlığa çare bulamaz," demiş Albert Camus, haklı belki de. Çünkü ne kadar kaçsan da, yalnızlığın içinde kendinle yüzleşirsin. Kaçacak başka bir yer kalmaz, başka bir çare de. O anlarda, yalnızlık seni en savunmasız hâline getirir. Sanki ruhunu çırılçıplak bırakır. Ama belki de bu çıplaklık, insanın kendiyle hesaplaşmasının en dürüst halidir.

Yorgun olduğunda, her şey anlamsızlaşmaya başladığında, insan yalnızlığı bir liman gibi görmeye başlar. O limanda biraz kalıp, denizin fırtınasından, hayatın gürültüsünden uzaklaşmak istersin. Ama o limanda çok uzun kalmak, seni fırtınadan korumaz, aksine fırtınanın ta kendisi olur. Yalnız kalmanın verdiği o boşluk, zamanla insanın içini kemirir. Fakat yine de bazen, "Yalnız kalmalıyım, herkesten uzak durmalıyım," diye düşünürsün. Çünkü yorgunsundur.

Yalnızlığı seçmek, belki de içindeki karmaşayı bastırmanın, kendini yeniden inşa etmenin bir yoludur. Ama insan bu süreçte şunu da unutmamalıdır: "Yalnızlık insana çok şey öğretir, ama sen ona karşı bu kadar cömert olma," der Goethe. Yalnızlığa sarıldıkça, onun seni iyileştireceğini sanırsın, oysa o seni içten içe tüketir. Bir yandan yalnızlık insanı güçlendirir gibi görünse de, bir yandan da insanın ruhunu ağırlaştırır. Ve en sonunda, kendini bulmaya çalışırken, kaybolduğunu fark edersin.

Yani evet, bazen insan bile bile yalnız kalır. Ama yalnızlık bir cezalandırma mı yoksa bir kurtuluş mu, işte bunu ayırt etmek zor. Çünkü yalnızlık, tıpkı bir kılıç gibi, iki ucu da keskindir.

   Lucifer'in gözden düşmesinin hikayesi, yüzyıllardır ilahiyatçıların, filozofların ve sanatçıların aklını meşgul eden bir hikayedir. Bu bir isyanın, özgür iradenin ve ahlaki seçimin sonuçlarının hikayesidir. Bu makalede, kötülüğün doğasını, Tanrı ile insanlar arasındaki ilişkiyi ve ahlaki karar vermede özgür iradenin rolünü anlamamız açısından önemini inceleyerek bu hikayenin felsefi sonuçlarını inceleyeceğiz. Ayrıca hikayenin edebiyatta, sanatta ve popüler kültürde nasıl yorumlandığını ve kullanıldığını ve bunun çağdaş ahlak ve din tartışmalarıyla ilgisini de ele alacağız. Lucifer'in düşüşünün öyküsü, baş meleğin Tanrı'ya karşı isyanının İncil'deki anlatımına dayanmaktadır. İncil'e göre Lucifer, cennetteki en güçlü ve en güzel meleklerden biriydi. Ancak gururlandı ve Tanrı gibi olmayı arzuladı, bu da onu yaratıcısına isyan etmeye yöneltti. Lucifer'in Tanrı'ya isyan etme seçimi kendi özgür iradesinin bir uygulaması olduğundan, özgür irade kavramı bu hikayenin merkezinde yer alır. Cennetten atıldığı ve sonsuz cezaya mahkûm edildiği için, eylemlerinin sonuçları ağırdı. Bu hikaye, özgür iradenin doğası ve bunun ahlaki karar vermeyle ilişkisi hakkında önemli soruları gündeme getiriyor.

 Lucifer'in düşüş hikayesinin felsefi sonuçları geniş kapsamlıdır. En önemlilerinden biri kötülüğün doğası ve kökenleri sorunudur. Hikaye, kötülüğün kendi başına bir güç olmadığını, daha ziyade ahlaki seçimin bir sonucu olduğunu öne sürüyor. Bu aynı zamanda Tanrı, insanlar ve melekler arasındaki ilişkiye ve ahlaki karar vermede özgür iradenin rolüne ilişkin soruları da gündeme getiriyor. Bazı filozoflar, Lucifer'in düşüş hikayesinin, ahlaki sorumluluğun önemini ve bireylerin ahlaki bir eylemlilik duygusu geliştirmek için kendi seçimlerini yapma ihtiyacını vurguladığını ileri sürmüştür.

 Lucifer'in düşüş hikayesi tarih boyunca çeşitli şekillerde yorumlanmış ve kullanılmıştır. Dante'nin Cehennem'inden Milton'un Kayıp Cennet'ine kadar sayısız edebiyat, sanat ve popüler kültür eserine konu olmuştur. Hikaye, çağdaş ahlak ve din tartışmalarında kullanılmaya devam ettiği için bugün de geçerliliğini koruyor. Bazıları hikayeyi gururun tehlikeleri ve alçakgönüllülüğün önemi hakkında uyarıcı bir hikaye olarak görürken, diğerleri bunu ahlaki seçimin sonuçlarının bir hatırlatıcısı olarak görüyor. Sonuçta Lucifer'in düşüş hikayesi bize iyinin ve kötünün doğası, ahlaki sorumluluğun önemi ve ahlaki karar vermede özgür iradenin rolü hakkında önemli dersler öğrenme potansiyeli sunuyor.

 Sonuç olarak Lucifer'in düşüş hikayesi, kötülüğün doğası, Tanrı ile insanlar arasındaki ilişki ve ahlaki karar vermede özgür iradenin rolü hakkında önemli felsefi soruları gündeme getiren zengin ve karmaşık bir hikayedir. Tarih boyunca çeşitli şekillerde yorumlanmış ve kullanılmıştır ve insanlığın durumunun karmaşıklığını anlamak isteyenler için bir ilham ve içgörü kaynağı olarak bugün de güncelliğini korumaktadır. İster uyarıcı bir hikaye, ister ahlaki seçimin sonuçlarına dair bir hatırlatma olarak görülsün, Lucifer'in düşüş hikayesi bize iyinin ve kötünün doğası ve ahlaki sorumluluğun önemi hakkında önemli dersler alma potansiyeli sunuyor ancak hikayenin farklı bir tarafından bakacak olursak tanrı bir baba modelini lucifer ise günahkar ve isyankar bir oğlan çocuğu modelini yansıtıyor. Lucifer kendine göre çok haklı ancak baba modelindeki tanrı ona hiçbir zaman hak vermemiş ve onu insanlara tercih etmiş Lucifer'ın perspektifinden bakmak hüzün ve öfkeyi birleştiriyor tanrıya olan öfkesi ve üzüntüsü onu kötülüğe sürüklüyor.

(Eros'a Karşı Kendini Savunan Genç Kız -William-Adolphe Bouguereau )

Aşkın felsefesi, insan deneyiminin en karmaşık ve derin duygusal yönlerinden birini keşfetme amacı taşır. Bu felsefi dal, aşkın doğasını, kökenlerini ve anlamını anlama çabasını ifade eder. Aşk, insanların binlerce yıldır üzerine düşündüğü, tartıştığı ve yazdığı bir konudur. Platon'dan Nietzsche'ye, Simone de Beauvoir'dan Jean-Paul Sartre'a kadar birçok büyük filozof, aşkın doğası ve önemi üzerine düşünmüşlerdir. Aşk, sadece romantik bir ilişki değil, aynı zamanda dostluk, aile bağları ve insanlar arasındaki derin bağlarla da ilişkilendirilir. Aşkın iradeye mi yoksa hislere mi dayandığı, aşkın bir nesnesi olup olmadığı ve aşkın toplumsal ve etik boyutları gibi konular, felsefi düşünceyi zenginleştiren soruları ortaya koyar.

Ayrıca, aşkın insanların yaşamlarını, ilişkilerini ve kültürel ifadelerini nasıl etkilediğini anlama çabası, insan doğasının derinliklerine ulaşma isteğini yansıtır. Bu nedenle, aşkın felsefesi, insanlık tarihindeki en derin ve evrensel deneyimlerden birini keşfetme yolunda önemli bir rol oynamaktadır.Aşkın felsefesi ayrıca aşkın toplumsal ve etik boyutlarını da ele alır. Aşk, insan ilişkilerini, toplumun normları ve değerleriyle nasıl birleştirir? Aşk, insanların başkalarına karşı sorumluluklarını nasıl etkiler ve insanlar arasındaki etik ilişkilere nasıl katkı sağlar? Bu sorular, aşkın felsefesinin toplumsal ve etik boyutlarını anlama ve değerlendirme çabalarını yansıtır.

Aşkın felsefesi aynı zamanda insan doğasının karmaşıklığını ve duygusal zenginliğini keşfetme isteğiyle de ilgilidir. Aşk, insanların hayatlarını derinlemesine etkileyen bir deneyimdir ve bu deneyimin iç yüzünü anlamaya çalışmak, insanın kendi duygusal dünyasını anlamak ve başkalarıyla daha derin bir bağ kurmak isteğini ifade eder. Aşk, insanların kimliklerini ve ilişkilerini şekillendiren, onları başkalarıyla bağlantı kurmaya yönlendiren evrensel bir güçtür.

Sonuç olarak, aşkın felsefesi, insan deneyiminin en temel ve evrensel yönlerinden birini anlamaya yönelik bir çabadır. Bu felsefi yaklaşım, aşkın derinliklerine inme, duygusal bağları ve insan ilişkilerini daha iyi anlama amacı taşır. İnsanların binlerce yıldır üzerine düşündüğü ve yazdığı bu konu, insan doğasının en önemli ve karmaşık yönlerinden birini keşfetmek için önemli bir kaynaktır ve insanlığın bu evrensel deneyimi hakkında daha fazla anlayış geliştirmemize yardımcı olur.